Hoe ga je om met je eigen emoties

Professionele afstand houden tijdens therapie. Ik vind het nog wel eens een dingetje.

De kracht van een goede therapie zit hem denk ik ook in de verbinding die je voelt/maakt met je cliënt. Regelmatig schieten ook bij mij de tranen in mijn ogen. Niet omdat ik iets heel verdrietig vind, maar juist omdat ik iets heel mooi of ontroerend vind. Een cliënt die na verlies van haar baby weer zwanger is, een cliënt die weer een mooi contact heeft met haar moeder en, zoals laatst, een gebaar van een (bijna) ex-partner naar zijn partner.

Waarom ‘bijna’ ex-partner? Omdat ze na twee jaar uit elkaar te zijn geweest, weer met elkaar verder gaan. Ze komen al ruim twee jaar bij mij. In eerste instantie om met de SCHIPaanpak hun relatie goed af te hechten voor hun kinderen. Maar van ‘af’hechten kwam niet veel, het werd eerder weer hechten. Nu wonen ze sinds twee maanden weer bij elkaar. We waren toe aan het ritueel (fase 4 van de SCHIPaanpak). Ze hadden er beiden eentje bedacht. De details ga ik niet geven, te herkenbaar. Maar het werd al gauw duidelijk dat ze beider ritueel gingen uitvoeren, het bleek makkelijk te combineren.

En waar de tranen van in mijn ogen sprongen? Van dat ene kleine gebaar van de man, hij stak zijn hand uit over het koffietafeltje heen, zij pakte die hand aan en er was een blik, een verbinding en er was liefde.

Dan heb ik echt een zakdoek nodig. Overigens, dat benoem ik dan ook maar gewoon.

Benoem wat er gebeurt

Vooral in die laatste zin, zit het hem voor mij. Benoemen wat er bij jezelf gebeurt. Want dat je geraakt wordt maakt je/mij ook mens. Dan kom ik af van mijn ‘ik-ben-de-therapeut’ imago. We realiseren het ons niet altijd, maar onze cliënten kijken echt naar ons op als ‘de’ therapeut. Als de therapeut het zegt dan is het waar. Als ik benoem wat mij raakt, erken ik het ook voor mezelf en zakt het zodat ik weer (professioneel) verder kan.

Echt contact

Het zijn voor mij maar ook vaak voor cliënten de meest krachtige momenten. Dit echte contact maakt soms groot verschil en een verdiepingsslag. Met name ook die mooie momenten zijn het waard om benadrukt te worden, om bij stil te staan. Als ik even pauzeer en mijn eigen geraaktheid benoem, is juist dat moment een keerpunt, waarop cliënten voor het eerst compassie kunnen ervaren met hun gekwetste delen. Als de therapeut geraakt is, dan is het dus echt iets serieus, dan mag het.

Het is mijns inziens ook belangrijk dat je (ook) als therapeut geraakt blijft. Want anders werk je op de automatische piloot of plaats je je hart in quarantaine. Dat kan nooit de bedoeling zijn en zal ook zeker voelbaar zijn voor jouw cliënt.

Meehuilen is niet de bedoeling

Bovenstaande gezegd hebbend: meehuilen is nou weer niet de bedoeling. Dat vind ik wel het bijzondere aan het meevoelen. Met positieve gevoelens meevoelen is helemaal okay, maar als je mee gaat ‘huilen’ met de zware kanten, of minder positieve gevoelens, dan loop je het risico dat jouw cliënt voor jou gaat zorgen, of jou uit de wind gaat houden en dat is nu helemaal niet de bedoeling.

Wat doe je dan als dit jou toch overkomt? We zijn tenslotte geen robot. Bovenaan staat dat het altijd belangrijk is dat je vertelt wat er bij jou gebeurt. Het laatste wat je wilt, is dat jouw cliënt zich afvraagt wat er met jou gebeurt of wat er met je aan de hand is. Waarschijnlijk ben je geraakt omdat het iets bij jezelf oproept, een herinnering aan een situatie, of misschien een angst voor een situatie. Als dat zo is, benoem dit dan. Doe het kort en bondig en zorg dat de aandacht direct teruggaat naar de cliënt.

Om je een voorbeeld te geven.
Cliënt vertelt jou hoe ze als meisje vroeger alleen thuis moest blijven terwijl haar moeder boodschappen ging doen. Ze vertelt je hoe bang ze was, hoe ze zichzelf in de kast opsloot uit angst voor inbrekers of anderszins. Je herkent iets van deze vrouw als klein meisje in jezelf omdat jij ook periodes hebt gekend dat je zo ontzettend bang was en je alleen voelde. Je merkt dat je volschiet. Ondertussen weet je al dat volschieten te zien is. Dus je wilt dit ook duidelijk maken naar je client. Je vertelt je cliënt dat je volschiet omdat je die angst zo herkent (of wellicht is het voor jou meer het ‘alleen’ gevoel). Je kunt dan kort maar krachtig iets zeggen in de trant van: “ja ik schiet vol omdat ik dit alleen gevoel zo herken van mezelf van vroeger, maar ga door, vertel verder”. Dan kan het zijn dat jouw cliënt vraagt “Oh ja? Hoe dan, vertel eens”. Om nu niets te vertellen zou jou in die positie van ‘de’ hulpverlener plaatsen, hoe je het dan kan doen is door te zeggen “nou ik heb me als kind ook vaak alleen gevoeld dat je niet goed weet hoe je het moet doen. En jij, hoe deed jij het dan?”
Op die manier kun je het gesprek terugbrengen naar de cliënt. Het kan natuurlijk ook zijn dat je even niet weet waarom het jou zo raakt, in dat geval kun je dat ook zeggen.

Hoe dan ook, zorg dat je op een of andere manier zo snel mogelijk de focus terug kunt krijgen naar de cliënt.

Gevoelens laten zien maakt ons menselijk. Geeft de cliënt het gevoel dat je op hetzelfde niveau staat. Voorkom altijd dat de cliënt voor jou moet gaan zorgen.

Winkelwagen