Genderverschillen in rouw

Homepagina > Blog > Genderverschillen in rouw

Wat betekent dit voor jouw begeleiding?

Het lijkt zo voor de hand liggend dat we min of meer op dezelfde manier rouwen. Maar er zijn wel degelijk genderverschillen in rouw. Genderverschillen, of wellicht zou ik het hormoonverschillen moeten noemen en niet alleen in rouw. Een voorbeeld.

“Denk je nog wel eens aan het jaar dat wij in Sitges woonden?” vroeg ik aan mijn man. Zijn antwoord was kort en bondig: “Nee, dat was toen, dat is geweest.”

Ik stond perplex. Hoe kon hij dat nu zeggen? Die tijd was zo bijzonder geweest. Ik dacht er regelmatig aan terug, zag de beelden voor me, voelde de emoties. Maar voor hem was het blijkbaar ‘klaar’. Afgerond. Opgeborgen.

Dit moment deed me nadenken. Niet alleen over onze relatie, maar ook over hoe mensen omgaan met herinneringen, met verlies, met rouw. Want wat ik daar zag, zie ik ook terug in mijn werk: mannen en vrouwen rouwen anders. Niet beter of slechter. Gewoon anders. Natuurlijk is het duidelijk: iédereen rouwt anders. Het duidelijkst zien we dat toch in de gender.

Als professional die mensen begeleidt bij verlies, is het cruciaal om dit te begrijpen. Want als je niet weet hoe iemand rouwt, kun je ook niet goed aansluiten. Dan blijf je met lege handen staan terwijl je juist zo graag wilt helpen.

Laat me je meenemen in wat ik heb geleerd over gender en rouw, en wat dit betekent voor jouw werk. Ik zal het hierna hebben over mannen en vrouwen, maar voor alle duidelijkheid: het heeft veel te maken met hoe ‘de’ mens in elkaar zit, hoe het zit met de hormoonhuishouding. Hoog testosteron versus laag (en alles daartussen in).

Mannen en vrouwen of hormoonhuishouding?

Wat ik hieronder ga schrijven betitel ik als ‘mannen en vrouwen’. Dat is voor het gemak. Stel je toch voor dat ik de hele tijd zou zeggen “mensen met een hoog testosterongehalte (over het algemeen mannen) en mensen met een laag testosteron gehalte (over het algemeen vrouwen), dan zou dat heel onhandig lezen worden.

Meteen een disclaimer. Ik ben geen hormoonexpert, de ‘echte’ expert denkt nu misschien: nou, nou Leoniek, dat is wel heel erg kort door de bocht.

Waar het mij om gaat is dat de mens zoals ‘ik’ begrijpt wat de boodschap is. Die is sowieso dat wij allemaal anders rouwen en ook dat onze manier van uiting geven aan die rouw te maken heeft met hoe we gebakken zijn.

Waarom mannen en vrouwen rouwen anders – de basis

Het idee dat mannen en vrouwen rouwen anders is niet nieuw. Maar het wordt nog steeds vaak over het hoofd gezien. Of erger: er wordt vanuit gegaan dat de ene manier ‘beter’ is dan de andere.

Onderzoek laat zien dat rouwverwerking verschillen vertoont tussen mannen en vrouwen. Dit heeft te maken met een combinatie van biologische, psychologische en sociale factoren. Mannen zijn vaak meer gericht op ‘doen’ en ‘oplossen’, terwijl vrouwen meer ruimte maken voor ‘voelen’ en ‘delen’.

Dit betekent niet dat alle mannen hetzelfde rouwen, of alle vrouwen. Het gaat om tendensen, patronen die we herkennen. En die herkenning helpt ons om beter te begeleiden.

Zonder theorie geen kennis, zou ik graag willen benadrukken. Als we snappen waarom mannen en vrouwen rouwen anders, kunnen we ook beter inspelen op wat iemand nodig heeft.

Sociale rollen en rouw – de verwachtingen die we dragen

Een van de grootste invloeden op hoe iemand rouwt, zijn de sociale rollen en rouw die we meekrijgen. Jongens leren vaak dat huilen zwak is, dat je ‘sterk’ moet zijn, dat je moet ‘doorgaan’. Meisjes krijgen meer ruimte om emoties te uiten, om te praten over wat ze voelen.

Deze patronen zetten zich voort in ons volwassen leven. Een man die zijn partner verliest, voelt misschien de druk om ‘sterk te zijn voor de kinderen’. Een vrouw in dezelfde situatie krijgt eerder de ruimte om te huilen, om verdrietig te zijn.

Wat gebeurt er als een man wél wil huilen, maar dat niet ‘mag’ van zichzelf? Of als een vrouw juist wil ‘doorgaan’, maar de omgeving blijft vragen hoe het met haar gaat? Dan ontstaat er een mismatch tussen wat iemand voelt en wat er van hem of haar verwacht wordt.

Als hulpverlener is het jouw taak om die ruimte te bieden. Om te zeggen: “Het mag allemaal. Jouw manier van rouwen is goed.”

Coping en rouw – hoe mannen en vrouwen omgaan met verlies

Mannen en vrouwen rouwen anders, en dat zie je terug in hun copingstrategieën. Coping en rouw zijn nauw met elkaar verbonden. Het gaat om hoe iemand probeert grip te krijgen op het verlies, hoe hij of zij ermee omgaat.

Mannen kiezen vaak voor probleemgerichte coping. Ze gaan aan de slag. Ze regelen de uitvaart, ze zorgen dat de administratie op orde is, ze storten zich op hun werk. Dit is hun manier om controle te houden, om het gevoel te hebben dat ze iets kunnen doen.

Vrouwen kiezen vaker voor emotiegerichte coping. Ze praten met vriendinnen, ze huilen, ze schrijven in een dagboek. Ze zoeken verbinding en erkenning in hun verdriet.

Geen van beide is beter. Maar als je als hulpverlener alleen maar ruimte maakt voor emoties, dan sluit je misschien niet aan bij een man die juist behoefte heeft aan actie. En andersom: als je alleen maar focust op ‘wat moet er geregeld worden’, dan mis je misschien de vrouw die vooral gehoord wil worden.

Het is jouw taak om te zien wat iemand nodig heeft. Niet wat jij denkt dat hij of zij nodig heeft.

De verlieskant en de herstelkant – het duale procesmodel

In het duale procesmodel van Stroebe en Schut zien we twee kanten: de verlieskant en de herstelkant. De verlieskant gaat over het verlies zelf, de pijn, de herinneringen. De herstelkant gaat over het leven dat doorgaat, de nieuwe taken, de aanpassingen.

Wat we zien in de praktijk is dat mannen en vrouwen rouwen anders in hoe ze tussen deze twee kanten bewegen. Vrouwen zitten vaak meer in de verlieskant. Ze willen praten over de overledene, over wat ze missen, over hoe het was. Mannen zitten vaker in de herstelkant. Ze gaan aan de slag met de praktische zaken, ze bouwen hun leven op.

Beide zijn nodig. Het heen en weer gaan tussen deze twee kanten is essentieel voor een gezond rouwproces. Maar als je als hulpverlener niet herkent waar iemand zit, dan kun je ook niet helpen om de balans te vinden.

Ik zie dit ook terug in relatietherapie. Na een verlies kunnen partners elkaar kwijtraken omdat de een in de verlieskant zit en de ander in de herstelkant. Ze begrijpen elkaar niet meer. “Hij gaat gewoon door alsof er niets gebeurd is,” zegt de vrouw. “Zij blijft maar huilen en komt er niet uit,” zegt de man.

Maar beiden rouwen. Gewoon anders.

Emoties uiten – of juist niet

Een van de grootste rouwverwerking verschillen zit in hoe emoties worden geuit. Vrouwen huilen vaker, praten meer over hun verdriet, zoeken steun bij anderen. Mannen houden hun emoties vaker binnen, verwerken ze in stilte, of laten ze zien door middel van boosheid of frustratie.

Dit betekent niet dat mannen geen emoties hebben. Integendeel. Maar ze laten ze anders zien. En als jij als hulpverlener alleen maar let op tranen, dan mis je misschien de man die worstelt met zijn verdriet maar het niet kan uiten.

Ik denk aan een casus van een man die zijn vader had verloren. Hij kwam bij me omdat zijn vrouw zei dat hij ‘niks voelde’. Maar in ons gesprek bleek dat hij enorm worstelde. Hij kon alleen niet huilen. Hij voelde zich schuldig, machteloos, verdrietig. Maar het kwam er niet uit.

Wat hielp? Ruimte geven. Niet pushen. Niet zeggen “het is goed om te huilen”. Maar wel erkennen: “Het klinkt alsof je het heel zwaar hebt.” En hem laten voelen dat zijn manier van rouwen ook goed was.

Praten versus doen – verschillende manieren van verwerken

Mannen en vrouwen rouwen anders als het gaat om hoe ze hun verlies verwerken. Vrouwen willen vaak praten. Keer op keer. Over hetzelfde. Over hoe het was, hoe het voelt, wat ze missen. Dit is hun manier om het een plek te geven.

Mannen willen vaak doen. Ze gaan hardlopen, klussen in huis, werken aan projecten. Ze verwerken hun verdriet door in beweging te zijn, door iets tastbaars te creëren.

Als hulpverlener kun je hier prachtig op inspelen. Voor een vrouw kan het helpen om haar verhaal steeds opnieuw te vertellen. Luister, erken, laat haar voelen dat je er bent. Voor een man kan het helpen om te vragen: “Wat zou je willen doen met dit verdriet?” Of: “Hoe zou je hier uiting aan kunnen geven?”

Ik heb eens een man begeleid die na het overlijden van zijn moeder een bankje voor haar heeft gemaakt. Hij heeft er weken aan gewerkt. Elke dag een beetje. Voor hem was dat zijn rouwproces. Niet praten, maar maken. En dat bankje staat nu in zijn tuin, als eerbetoon aan haar.

Dat is net zo waardevol als iemand die haar verdriet deelt in gesprekken.

Gender en rouw in de praktijk – wat zie je bij jouw cliënten?

Als je weet dat gender en rouw met elkaar samenhangen, dan kun je anders kijken naar je cliënten. Je ziet niet meer alleen ‘iemand die niet huilt’, maar je ziet misschien ‘iemand die zijn verdriet op een andere manier uit’.

Je ziet niet meer ‘iemand die maar blijft praten’, maar je ziet ‘iemand die haar verlies probeert te begrijpen door het steeds opnieuw te verwoorden’.

Dit inzicht geeft jou als professional zoveel meer handvatten. Je kunt aansluiten bij wat iemand nodig heeft, in plaats van te proberen iemand in een hokje te duwen dat niet past.

Vraag jezelf eens af: hoe vaak ga ik ervan uit dat iemand ‘moet’ huilen om te rouwen? Hoe vaak denk ik dat iemand die doorgaat met werken ‘het verdringt’? En hoe vaak herken ik dat dit misschien gewoon hun manier is?

Steun zoeken – alleen of samen?

Nog een verschil in hoe mannen en vrouwen anders rouwen: het zoeken van steun. Vrouwen zoeken vaker hulp, praten met vriendinnen, gaan naar een therapeut of rouwgroep. Mannen doen dit minder snel. Ze verwerken hun verdriet vaak in hun eentje, of door middel van activiteiten met anderen zonder er expliciet over te praten.

Dit betekent dat mannen soms later in beeld komen bij hulpverleners. En als ze komen, kan het zijn dat ze al vast zitten. Dat het verdriet zich heeft opgestapeld. Dat ze niet meer weten hoe ze eruit moeten komen.

Voor jou als hulpverlener is het belangrijk om te weten: als een man bij je komt, is de kans groot dat hij al een hele weg heeft afgelegd. Dat hij het eerst zelf heeft geprobeerd. En dat het nu echt niet meer lukt.

Wees daar voorzichtig mee. Erken dat het waarschijnlijk een hele stap was om hulp te zoeken. En maak duidelijk dat hij niet ‘gefaald’ heeft omdat hij het niet alleen kon.

Wat betekent dit voor jouw begeleiding?

Al deze inzichten over hoe mannen en vrouwen rouwen anders zijn mooi, maar wat doe je er nu mee in de praktijk?

Allereerst: laat je oordeel los. Iemands manier van rouwen is niet goed of fout. Het is zoals het is. Jouw taak is niet om iemand te veranderen, maar om aan te sluiten.

Ten tweede: stel vragen. Vraag niet alleen “hoe voel je je?”, maar ook “wat doe je met je verdriet?” of “waar merk je het aan dat je rouwt?”. Zo krijg je een breder beeld.

Ten derde: bied verschillende opties. Sommige mensen hebben baat bij praten, anderen bij schrijven, weer anderen bij beweging of creativiteit. Kijk wat bij iemand past.

En tot slot: erken de sociale druk. Veel mensen worstelen met wat er van hen verwacht wordt. Geef ze toestemming om het op hun eigen manier te doen.

Casus: Mark en Anna – twee manieren van rouwen

Laat me je meenemen in een casus die dit mooi illustreert. Mark en Anna verloren hun dochtertje van drie jaar. Een verschrikkelijk verlies. Ze kwamen bij me omdat ze elkaar kwijt dreigden te raken.

Anna wilde praten. Over hun dochtertje, over herinneringen, over hoe ze zich voelde. Mark wilde dat niet. Hij ging werken, kluste in huis, zorgde dat alles geregeld was. Anna dacht dat hij niet rouwde. Mark dacht dat Anna niet verder kwam.

Maar beiden rouwden. Gewoon anders.

In onze gesprekken heb ik ze geholpen om elkaars manier van rouwen te zien en te erkennen. Anna leerde dat Mark ook verdrietig was, maar dat hij het uitte door te doen, als hij alleen in de auto naar zijn werk zat en naar muziek luisterde. Mark leerde dat Anna niet ‘bleef hangen’, maar dat praten haar manier was om het te verwerken.

Langzaam maar zeker vonden ze elkaar weer. Niet doordat een van beiden veranderde, maar doordat ze elkaars rouwproces gingen respecteren.

Dit is wat jij als hulpverlener kunt doen: een brug slaan tussen verschillende manieren van rouwen.

De valkuil van generaliseren

Ik moet wel een belangrijke kanttekening plaatsen. Ja, mannen en vrouwen rouwen anders – in algemene zin. Maar dat betekent niet dat alle mannen hetzelfde rouwen, of alle vrouwen.

Er zijn mannen die veel huilen en praten. Er zijn vrouwen die juist in actie schieten en weinig emoties tonen. En dat is allemaal oké.

Het gaat erom dat je als hulpverlener niet in hokjes denkt. Gebruik deze kennis als een kompas, niet als een wet. Kijk naar de persoon voor je. Wat heeft hij of zij nodig? Hoe uit deze persoon zijn of haar rouw?

Daar sluit je op aan.

Wat als iemand vastloopt?

Soms zie je dat iemand vastloopt in zijn of haar rouwproces. Dat kan gebeuren als iemand te veel in één kant zit – alleen maar in de verlieskant, of alleen maar in de herstelkant.

Als een vrouw alleen maar huilt en praat, maar nooit in actie komt, dan kan het helpen om haar te vragen: “Wat zou je willen doen met dit verdriet?” Of: “Hoe zou je een klein stapje kunnen zetten?”

Als een man alleen maar doorgaat en nooit stilstaat bij zijn emoties, dan kan het helpen om te vragen: “Waar merk je aan dat je rouwt?” Of: “Wat zou er gebeuren als je een moment zou stilstaan?”

Het gaat erom dat je de balans helpt vinden. Niet door te pushen, maar door voorzichtig uit te nodigen.

Conclusie: Jouw rol als begeleider in het rouwproces

Mannen en vrouwen rouwen anders. Dat is geen probleem, maar een gegeven. Als professional kun je hier prachtig mee werken, mits je het herkent en erkent.

Laat je oordeel los over hoe iemand ‘hoort’ te rouwen. Sluit aan bij wat iemand nodig heeft. Bied ruimte voor verschillende manieren van verwerken. En help mensen om elkaar te begrijpen, vooral als ze samen rouwen.

Want uiteindelijk gaat het erom dat jouw cliënt zich gezien en gehoord voelt. Dat hij of zij de ruimte krijgt om op zijn of haar eigen manier door het verlies heen te gaan.

Wil je hier meer over leren? Wil je echt begrijpen hoe je kunt aansluiten bij verschillende manieren van rouwen? Dan nodig ik je uit om een kijkje te nemen bij de Academie voor Verlies. Daar leer je niet alleen de theorie, maar ook hoe je dit toepast in de praktijk. Met echte voorbeelden, concrete handvatten, en ruimte voor jouw eigen vragen.

Want jij verdient het om met vertrouwen te kunnen zeggen: “Ik weet wat ik doe. Ik kan helpen.”

Veelgestelde vragen over mannen en vrouwen in rouw

Waarom rouwen mannen en vrouwen anders?

Mannen en vrouwen rouwen anders door een combinatie van biologische, psychologische en sociale factoren. Sociale rollen spelen een grote rol: mannen leren vaak dat ze ‘sterk’ moeten zijn, terwijl vrouwen meer ruimte krijgen voor emoties. Ook kiezen mannen vaker voor probleemgerichte coping (doen) en vrouwen voor emotiegerichte coping (voelen en delen).

Betekent dit dat alle mannen hetzelfde rouwen?

Nee, absoluut niet. Het gaat om algemene patronen en tendensen, niet om absolute waarheden. Er zijn mannen die veel huilen en praten, en vrouwen die juist in actie schieten. Het belangrijkste is om te kijken naar de persoon voor je en aan te sluiten bij wat hij of zij nodig heeft.

Hoe kan ik als hulpverlener beter aansluiten bij verschillende manieren van rouwen?

Stel verschillende soorten vragen. Niet alleen “hoe voel je je?”, maar ook “wat doe je met je verdriet?” en “waar merk je aan dat je rouwt?”. Bied verschillende opties: praten, schrijven, beweging, creativiteit. En laat je oordeel los over hoe iemand ‘hoort’ te rouwen.

Wat als partners elkaar niet begrijpen in hun rouw?

Help hen om elkaars manier van rouwen te zien en te erkennen. Leg uit dat beiden rouwen, maar op een andere manier. De een zit meer in de verlieskant (praten, voelen), de ander meer in de herstelkant (doen, regelen). Beiden zijn nodig en waardevol.

Is het erg als iemand niet huilt bij een verlies?

Nee, helemaal niet. Huilen is maar één manier om verdriet te uiten. Sommige mensen rouwen door te doen, door stil te zijn, door boos te worden, of op andere manieren. Het gaat erom dat iemand zijn verdriet een plek kan geven, niet om hoe dat eruitziet.


Wil jij leren hoe je beter kunt begeleiden bij verlies?

Ontmoet Leoniek en leer meer over de specialisatie trainingen in de eerst volgende webinar.


Winkelwagen